Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR), son sektör raporunda Türkiye tersanelerinin Çin dışında dünya ikinciliğine yükseldiğini açıkladı. 2025'in tamamında Türkiye tersanelerinden teslim edilen gemi tonajı bir önceki yıla göre %15 arttı.
Raporda özellikle orta boy kuru yük gemileri, RoRo gemileri, kimyasal tankerler ve servis-supply gemileri segmentlerinde Türkiye'nin rekabetçi konumu vurgulandı. Yalova Altınova, Tuzla ve Aliağa tersane bölgeleri, toplam üretimin %80'inden fazlasını oluşturuyor.
Rakamların Detayı
GİSBİR raporundan öne çıkan veriler:
- 2025'te teslim edilen toplam tonaj: 1,2 milyon DWT
- Sipariş defterinde bekleyen iş: 3,4 milyon DWT
- Yabancı armatörlere yapılan ihracat payı: %78
- Sektörde doğrudan istihdam: ~45.000 kişi
- Yan sanayi dahil toplam istihdam: ~180.000 kişi
Sipariş defterinin ağırlıklı kısmı Avrupa Birliği armatörlerinden geliyor; Norveç, Hollanda ve Yunanistan bayraklarında gemiler yapılıyor. Özellikle offshore servis gemileri (OSV ve SOV) segmentinde Türkiye'nin son 3 yıldaki sipariş hacmi belirgin artış gösterdi — bu trend, Avrupa offshore rüzgar pazarının büyümesinin doğrudan yansıması.
Rekabet Avantajları
GİSBİR raporu, Türkiye'nin sektörde öne çıkan avantajlarını şöyle sıraladı:
- Orta boy tersane kümelenmesi — özel kabiliyet gerektiren projelerde esneklik
- Nitelikli iş gücü — kaynakçı ve montaj işçiliğinde derin tecrübe
- Avrupa'ya yakınlık — teslim süresi ve lojistik maliyet açısından
- Döviz kaynaklı maliyet avantajı — TL değer kaybının kısa vadeli etkisi
- Yan sanayi yoğunluğu — özellikle Marmara Bölgesi'nde
Kritik Riskler
Aynı raporda sektörün karşısında şu risklerin altı çizildi:
- Çelik fiyatlarının dalgalanması — girdi maliyetinin %50-60'ı çelik
- Alternatif yakıt gemilerine geçiş — LNG, amonyak, hidrojen altyapısı yatırım gerektiriyor
- Çin'in kapasite baskısı — büyük ölçekli projelerde devrede kalıyor
- Nitelikli iş gücü açığı — gençlerin sektöre ilgisinin azalması
Özellikle alternatif yakıt konusu, sektörün önümüzdeki 10 yılda rekabet avantajını koruyup koruyamayacağını belirleyecek kritik eşik. GİSBİR, bu alanda devlet teşvik mekanizmalarının gözden geçirilmesini öneriyor.
İhracat Pazarları
2025'te en çok gemi teslim edilen ülkeler:
- Norveç — offshore servis gemileri
- Hollanda — kısa mesafe kuru yük
- Yunanistan — kimyasal tanker
- Birleşik Krallık — RoRo
- Türk armatörler — iç pazar (%22)
Türkiye'nin gemi inşa sanayi, 2053 Sürdürülebilir Mavi Ekonomi Eylem Planı kapsamında yeşil denizcilik dönüşümünün de kilit sektörlerinden biri olarak konumlandırılıyor.
Sonraki Gündem
GİSBİR'in 2026 yaz dönemi için alternatif yakıtlı gemi inşası teşvik paketi talebini Cumhurbaşkanlığı'na sunacağı bildirildi. Talep içeriğinde yatırım kredisi, Ar-Ge desteği ve uluslararası sertifikasyon yardımı başlıkları yer alacak.
Kaynaklar
- Türkiye Gemi İnşa Sanayi Raporu — GİSBİR